Öz
Amaç
Gastrit, multifaktöriyel etiyolojisi ve tedavi edilmediğinde yol açtığı ciddi komplikasyonlarla, dünya genelinde önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Son yıllarda oksidatif stresin ve proenflamatuvar sitokinlerin, gastrik mukoza bütünlüğünün bozulmasında ve hastalığın ilerleyişinde merkezi roller üstlendiği gösterilmiştir. Momordica charantia (M. charantia), antioksidan, anti-enflamatuvar ve gastroprotektif özellikleriyle dikkat çekmektedir. Ancak, bu bitkinin deneysel gastrit modellerindeki terapötik etkinliği, detaylı biçimde araştırılmamıştır. Yaptığımız bu çalışmada, uygun şekilde formüle edilmiş M. charantia’nın etanol ile indüklenen rat gastriti üzerindeki etkinliğini, detaylı biyokimyasal ve histopatolojik değerlendirmelerle incelemeyi amaçlamıştır.
Yöntemler
Deneysel gastrit, erkek Sprague-Dawley ratlarına intragastrik yolla %80 etanol (5 mL/kg) uygulanarak indüklenmiştir. Ratlar, kontrol ve tedavi gruplarına rastgele dağıtılmış ve 14 gün boyunca M. charantia ekstresi, proton pompa inhibitörleri (PPI) veya çoklu bitkisel kapsül bileşimi ile tedavi edilmiştir. Biyokimyasal analizlerde serum ve gastrik dokularda toplam antioksidan düzeyi, toplam oksidan düzeyi, oksidatif stres indeksi ve proenflamatuvar sitokinler [interlökin (IL)-1β, IL-6, tümör nekroz faktörü-α, transforme edici büyüme faktörü-β] ölçülmüştür. Histopatolojik incelemelerde mukozal hasar, enflamatuvar hücre infiltrasyonu, ülserasyon ve Helicobacter pylori varlığı değerlendirilmiştir.
Bulgular
M. charantia ile tedavi edilen ratlarda, yalnızca etanol uygulanan grupla karşılaştırıldığında, oksidatif stres belirteçleri ve enflamatuvar sitokin düzeyleri anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Histopatolojik analizlerde M. charantia grubunda mukozal hasarın, ödemin ve enflamatuvar infiltrasyonun azaldığı gözlenmiştir. M. charantia’nın terapötik etkinliği, histolojik parametrelerin çoğunda PPI ile karşılaştırılabilir bulunmuş, ancak intestinal metaplazi önlenmesi, PPI uygulanmayan gruplarda daha az belirgin olmuştur.
Sonuç
Yapılan bu çalışma, M. charantia’nın gastrik mukoza hasarını azaltmada, mukozal savunmayı güçlendirerek ve oksidatif stres ile enflamasyonu düşürerek etkili olduğunu göstermektedir. Bilindiği kadarı ile gastritte M. charantia’nın detaylı değerlendirmesi literatürde daha önce raporlanmamıştır ve bulguların değerini ortaya koymaktadır. M. charantia gibi fitoterapötik ajanlar, gastrit ve gastrik ülserlerin tedavisinde standart tedavilere güvenli ve etkili bir yardımcı veya alternatif seçenek sunabilir ve hastalık yönetimine katkı sağlayabiliceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Gastrit, Momordica charantia, ethanol, oksidatif stress, sıçan modeli
Kaynakça
Groenen MJ, Kuipers EJ, Hansen BE, Ouwendijk RJ. Incidence of duodenal ulcers and gastric ulcers in a Western population: back to where it started. Can J Gastroenterol. 2009;23:604-8.
Sipponen P, Maaroos HI. Chronic gastritis. Scand J Gastroenterol. 2015;50:657-67.
Brunicardi CF, Anderssen KD, Billiar RT, Dunn D, Hunter JG, Kao L, et al. Chapter 26 - Stomach. In: Brunicardi CF, editor. Schwartz’s Principles of Surgery. 11 th ed. New York: McGraw-Hill; 2021.p.1099-60.
Han L, Shu X, Wang J. Helicobacter pylori -mediated oxidative stress and gastric diseases: a review. Front Microbiol. 2022;13:811258.
Wu Z, Wang L, Wen Z, Yao J. Integrated analysis identifies oxidative stress genes associated with progression and prognosis in gastric cancer. Sci Rep. 2021;11:3292.
Braga-Neto MB, Costa DVS, Queiroz DMM, Maciel FS, de Oliveira MS, Viana-Junior AB, et al. Increased oxidative stress in gastric cancer patients and their first-degree relatives: a prospective study from Northeastern Brazil. Oxid Med Cell Longev. 2021;2021:6657434.
Chen F, Huang G, Yang Z, Hou Y. Antioxidant activity of Momordica charantia polysaccharide and its derivatives. Int J Biol Macromol. 2019;138:673-80.
Jia S, Shen M, Zhang F, Xie J. Recent advances in Momordica charantia : functional components and biological activities. Int J Mol Sci. 2017;18:2555.
Grover JK, Yadav SP. Pharmacological actions and potential uses of Momordica charantia : a review. J Ethnopharmacol. 2004;93:123-32.
Rahman Z, Dwivedi DK, Jena GB. Ethanol-induced gastric ulcer in rats and intervention of tert-butylhydroquinone: involvement of Nrf2/HO-1 signalling pathway. Hum Exp Toxicol. 2020;39:547-62.
Byeon S, Oh J, Lim JS, Lee JS, Kim JS. Protective effects of dioscorea batatas flesh and peel extracts against ethanol-induced gastric ulcer in mice. Nutrients. 2018;10:1680.
Yasin H, Tariq F, Sameen A, Ahmad N, Manzoor MF, Yasin M, et al. Ethanolic extract of okra has a potential gastroprotective effect on acute gastric lesions in Sprague Dawley rats. Food Sci Nutr. 2020;8:6691-8.
Araujo DAOV, Takayama C, de-Faria FM, Socca EAR, Dunder RJ, Manzo LP, et al. Gastroprotective effects of essential oil from Protium heptaphyllum on experimental gastric ulcer models in rats. Revista Brasileira de Farmacognosia. 2011;21:721-9.
Semwal RB, Semwal DK, Vermaak I, Viljoen A. A comprehensive scientific overview of Garcinia cambogia. Fitoterapia. 2015;102:134-48.
Espeso J, Isaza A, Lee JY, Sörensen PM, Jurado P, Avena-Bustillos RDJ, et al. Olive leaf waste management. Front Sustain Food Syst. 2021;5:660582.
Sugano K, Tack J, Kuipers EJ, Graham DY, El-Omar EM, Miura S, et al. Kyoto global consensus report on Helicobacter pylori gastritis. Gut. 2015;64:1353-67.
deFoneska A, Kaunitz JD. Gastroduodenal mucosal defense. Curr Opin Gastroenterol. 2010;26:604-10.
Ghiselli A, Serafini M, Natella F, Scaccini C. Total antioxidant capacity as a tool to assess redox status: critical view and experimental data. Free Radic Biol Med. 2000;29:1106-14.
Raish M, Ahmad A, Ansari MA, Alkharfy KM, Aljenoobi FI, Jan Bl et al. Momordica charantia polysaccharides ameliorate oxidative stress, inflammation, and apoptosis in ethanol-induced gastritis in mucosa through NF-kB signaling pathway inhibition. Int J Biol Macromol. 2018;111:193-9.
