Öz
Amaç
Şizofreni ve diğer psikotik bozukluk tanıları ile Toplum Ruh Sağlığı Merkezi’nde (TRSM) takipli hastalardan Tedavi İş birliği Portalı’na (TİP) kayıtlı olan ve olmayanların tedavi uyumları ile TİP’e kayıt öncesi ve sonrası yatarak tedavi oranlarının karşılaştırılması planlanmıştır.
Yöntemler
Örneklem; TİP’e kayıtlı olan ve olmayan olarak iki gruba ayrılmıştır. Gruplara sosyodemografik veri ve anket formu, Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PNSÖ), Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (BSPÖ) ve Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği (TTUOÖ) uygulanmıştır. Ayrıca TİP’e kayıtlı hastaların kayıt öncesi ve sonrası yatış sayıları ve yatış şekilleri (istemli-istemsiz) incelenmiştir.
Bulgular
Çalışmaya, TİP’e kayıtlı 75, TİP’e kayıtlı olmayan 32 olmak üzere toplam 107 hasta alınmıştır. TİP’e kayıtlı olan hasta grubunda erkek cinsiyet daha fazla saptanmıştır. İki grup arasında BSPÖ, TTUOÖ, PNSÖ toplam puan ve alt ölçek puanları açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yatış sayısında yapılan karşılaştırmada TİP’e kayıt sonrası hastaların yatış oranında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). BSPÖ puanı için yapılan Standart Çoklu Regresyon analizinde; cinsiyet, tedaviye kadar geçen süre ve PNSÖ alt ölçek puanlarının toplam varyansın %37’sini açıkladığı bulunmuştur.
Sonuç
TİP’in, kısa vadede hastalık belirti şiddeti veya ilaç uyumu gibi durumlarla ilişkisini tespit etmemiş olsak da uzun vadede hastaneye yatış oranında azalma şeklinde olumlu katkısı olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Toplum ruh sağlığı merkezi, şizofreni, psikotik bozukluklar, tedavi iş birliği portalı, tedavi uyumu
Kaynakça
Lieberman JA, First MB. Psychotic disorders. N Engl J Med. 2018;379:270-80.
Özdin S, Korkmaz U, Çulhacı E. Post-discharge treatment compliance among patients with psychotic disorders. Cukurova Med J. 2021;46:201-7.
Hartung D, Low A, Jindai K, Mansoor D, Judge M, Mendelson A, et al. Interventions to improve pharmacological adherence among adults with psychotic spectrum disorders and bipolar disorder: a systematic review. Psychosomatics. 2017;58:101-12.
Loots E, Goossens E, Vanwesemael T, Morrens M, Van Rompaey B, Dilles T. Interventions to improve medication adherence in patients with schizophrenia or bipolar disorders: a systematic review and meta-analysis. Int J Environ Res Public Health. 2021;18:10213.
Misdrahi D, Llorca PM, Lançon C, Bayle FJ. L’observance dans la schizophrénie: facteurs prédictifs, voies de recherches, implications thérapeutiques [Compliance in schizophrenia: predictive factors, therapeutical considerations and research implications]. Encephale. 2002;28:266-72. French.
Cañas F, Alptekin K, Azorin JM, Dubois V, Emsley R, García AG, et al. Improving treatment adherence in your patients with schizophrenia: the STAY initiative. Clin Drug Investig. 2013;33:97-107.
Demirkol ME, Tamam L. Treatment adherence in psychiatric disorders. Psikiyatr Güncel Yaklaşımlar. 2016;8:85-93.
WHO. The World Health Report 2001: Mental health: new understanding, new hope. World Health Organization; 2001. https://iris.who.int/handle/10665/268478
Çoker F, Yalçınkaya A, Çelik M, Uzun A. Toplum ruh sağlığı merkezi hizmetlerinin şizofreni hastalarında hastaneye yatış sıklığı, hastalık semptomlarının şiddeti, işlevsel iyileşme ve içgörü üzerine etkisi. Psikiyatr Hemşireliği Derg. 2021;12:181-7.
Madianos MG, Economou M. The impact of a Community Mental Health Center on psychiatric hospitalizations in two Athens areas. Community Ment Health J. 1999;35:313-23.
Alataş G, Karaoğlan A, Arslan M, Yanik M. Community-based psychiatry model and project of community mental health centers in Turkey. Archives of Neuropsychiatry. 2009;46:25-9.
Şahin Ş, Elboğa G. Functioning, quality of life, treatment adherence and insight among patients who received community mental health center services. Cukurova Medical Journal. 2019;44:431-8.
Lieberman RP. Yetiyitiminden iyileşmeye: psikiyatrik iyileştirim el kitabı. Yıldız M, çev ed Ankara Türkiye Sos Psikiyatr Derneği. 2011;278-310.
Jensen SB, Dalum HS, Korsbek L, Hjorthøj C, Mikkelsen JH, Thomsen K, et al. Illness management and recovery: one-year follow-up of a randomized controlled trial in Danish community mental health centers: long-term effects on clinical and personal recovery. BMC Psychiatry. 2019;19:65.
Kasckow J, Felmet K, Appelt C, Thompson R, Rotondi A, Haas G. Telepsychiatry in the assessment and treatment of schizophrenia. Clin Schizophr Relat Psychoses. 2014;8:21-27A.
Özkan B, Erdem E, Demirel Özsoy S, Zararsız G. The effects of psychoeducation and telepsychiatric follow-up on social functioning and medication adherence in the patients with schizophrenia. Anatol J Psychiatry. 2013;14:192-9.
Santesteban-Echarri O, Piskulic D, Nyman RK, Addington J. Telehealth interventions for schizophrenia-spectrum disorders and clinical high-risk for psychosis individuals: a scoping review. J Telemed Telecare. 2020;26:14-20.
Kay SR, Fiszbein A, Opler LA. The positive and negative syndrome scale (PANSS) for schizophrenia. Schizophr Bull. 1987;13:261-76.
Kostakoglu, E, Batur, S, Tiryaki, A, Gogus A. Reliability and validity of the Turkish version of the positive and negative syndrome scale (PANSS). Türk Psikoloji Dergisi. 1999;14:23-34.
Morosini PL, Magliano L, Brambilla L, Ugolini S, Pioli R. Development, reliability and acceptability of a new version of the DSM-IV social and occupational functioning assessment scale (SOFAS) to assess routine social functioning. Acta Psychiatr Scand. 2000;101:323-9.
Aydemir Ö, Üçok A, Esen-Danacı A, Canpolat T, Karadayı G, Emiroğlu B, et al. The validation of Turkish version of personal and social performance scale (PSP). Bull Clin Psychopharmacol. 2009;19:93-100
Thompson K, Kulkarni J, Sergejew AA. Reliability and validity of a new Medication Adherence Rating Scale (MARS) for the psychoses. Schizophr Res. 2000;42:241-7.
Koç A. Treatment compliance at chronic psychosis patients and the evaluation of the factors related with the treatment compliance. Uzm Tezi, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatr Anabilim Dalı, Ankara. 2006.
Shilbayeh SAR, Al-Dosari F, Al-Sahabi W, Al-Saif M, Al-Najjar A, Albogami N. Correlation between efficacy of treatment with anti-psychotics and adherence in schizophrenic patients: a cross-sectional study in Saudi Arabia. Ind J Pharm Edu Res. 2023;57:919-29.
González-Pinto A, Reed C, Novick D, Bertsch J, Haro JM. Assessment of medication adherence in a cohort of patients with bipolar disorder. Pharmacopsychiatry. 2010;43:263-70.
Proudfoot J, Parker G, Manicavasagar V, Hadzi-Pavlovic D, Whitton A, Nicholas J, et al. Effects of adjunctive peer support on perceptions of illness control and understanding in an online psychoeducation program for bipolar disorder: a randomised controlled trial. J Affect Disord. 2012;142:98-105.
Wei Y, Yan VKC, Kang W, Wong ICK, Castle DJ, Gao L, et al. Association of long-acting injectable antipsychotics and oral antipsychotics with disease relapse, health care use, and adverse events among people with schizophrenia. JAMA Netw Open. 2022;5:e2224163.
Şahin Ş, Elboğa G, Altındağ A. The effects of the frequency of participation to the community mental health center on insight, treatment adherence and functionality. Turkish J Clin Psy. 2020;23:64-71.
Guo X, Zhai J, Liu Z, Fang M, Wang B, Wang C, et al. Effect of antipsychotic medication alone vs combined with psychosocial intervention on outcomes of early-stage schizophrenia: a randomized, 1-year study. Arch Gen Psychiatry. 2010;67:895-904.
