Öz
Amaç
Dünyadaki afetlerin çok yönlü etki ve sonuçları, hastanelerin afetlere fiziksel ve işlevsel olarak daha dayanıklı ve müdahalelere daha hazırlıklı olmaları gerekliliğine dikkat çekmektedir. Hem doğal hem de insan kaynaklı çok sayıda farklı afet ve acil durumun yaşandığı Türkiye'de, özellikle deprem ve pandemiler olmak üzere afet ve acil durumların neden olduğu kitlesel yaralanmalar ve hastalıkların artması, sağlık sistemine, özellikle de hastanelere yoğun bir ek iş yükü getirmektedir. Türkiye’de 06 Şubat 2023’te Kahramanmaraş’ta merkezlenen ve 11 ili etkileyen deprem, güç ve kaynakların yetersiz kaldığı nadir afetlerden biridir. Bu çalışmada, depremin merkez üssünde bulunan Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nin deprem deneyimleri incelenerek, afetlerde sağlık hizmetlerinin kesintisiz ve etkin bir şekilde yürütülmesi için önceliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntemler
Çalışmanın yöntemi, nitel araştırma desenlerinden biri olan fenomenolojik desendir. Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiş olup, çalışma kapsamında 19 katılımcı ile görüşme yapılmıştır. Katılımcı görüşmelerinin MAXQDA analiz programı ile kodlanması kriz yönetimi ve bireysel deneyim olmak üzere 2 tema altında toplanmıştır.
Bulgular
Bu çalışmanın en önemli çıktılarından biri deprem gibi can kaybına ve yaralanmaya neden olan afetler için hastane afet planlamasının hastanenin inşaat aşamasından itibaren başlaması ve sağlık çalışanlarının her ölçekteki acil durumlar ile afetlere hazırlıklı olması gerektiğidir.
Sonuç
Araştırma, hastanelerde proaktif afet planlamasının önemini ve felaketler sırasında ortaya çıkabilecek koordinasyon zorluklarını öngörme ihtiyacını vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Afet planlaması, depremler, acil servis, hastane
Kaynakça
İsbir C, Kıllı, İ, Taşkınlar H, Naycı A. Characteristics of patients treated in the pediatric surgery clinic after the Kahramanmaraş and Hatay earthquakes: example of a university hospital. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2023;13:750-7.
Kapisiz A, Kaya C, Eryılmaz S, Azzam A, Sevimli A, Karabulut R, et al. Observations and experiences of pediatric surgeons working on the field in the first 7 days of the Kahramanmaraş earthquake. Ann Surg Treat Res. 2023;105:114-7.
Naser WN, Ingrassia PL, Aladhrae S, Abdulraheem WA. A study of hospital disaster preparedness in South Yemen. Prehosp Disaster Med. 2018;33:133-8.
Adelaine SA, Shoaf K, Harvey C. An assessment of collaboration and disasters: a hospital perspective. Prehosp Disaster Med. 2016;31:121-5.
Ozkaynar GK. A Study on the Implementation process of management functions in the disaster period: the case of Sivas Cumhuriyet University in the Kahramanmaraş earthquake, Türk Deprem Araştırma Dergisi. 2023;5:105-27.
Yağar F, Dökme S. Planning of qualitative researches: research questions, samples, validity and reliability. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018:3:1-9.
Kervankıran İ, Kurnaz Z, Başcı E. The otherized last residents of Göbekli Tepe as a “place”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi. 2021;24:29-63.
Merriam SB, Turan S. Nitel araştırma [Translated]. In: Turan S, editor. Translator: Turan S, Koçak Canbaz F, Öz M, Karadağ E, Yılmaz D, Özen H, et al. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık;2018.
Neuman WL, Toplumsal araştırma yöntemleri nitel ve nicel yaklaşımlar [Translated]. Translator: Ozge S. Ankara: Yayınodası;2013.
Büyüköztürk Ş, Kılıç Çakmak E, Akgün ÖE, Karadeniz Ş, Demirel F. Bilimsel araştırma yöntemleri. 21st ed. Ankara: Pegem Akademi; 2016.
Koçak H, Kınık K. Evaluating disaster response progress in Türkiye: a comparative analysis of the 1999 Marmara and 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Disaster Med Public Health Prep. 2025;19:e106.
Turkish Emergency Medicine Association, Disaster Committee. Field Observation report of emergency medicine specialists: 6 February 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes. Final Report. Ankara: Turkish Emergency Medicine Association, February 2023.
Yılmaz S, Karakayali O, Yilmaz S, Çetin M, Eroglu SE, Dikme O, et al. Emergency medicine association of Turkey disaster committee summary of field observations of February 6, Kahramanmaraş earthquakes. Prehosp Disaster Med. 2023;38:415-8.
Disel NR, Taskin O, Daglioglu G, Tor B, Secinti S, Devecioglu GF, et al. Factors affecting the mortality of February earthquakes victims in Türkiye. Am J Emerg Med. 2024;77:115-20.
Azarmi S, Pishgooie AH, Sharififar S, Khankeh HR, Hejrypour SZ. Challenges of hospital disaster risk management: a systematic review study. Disaster Med Public Health Prep. 2022;16:2141-8.
Melnychuk E, Sallade TD, Kraus CK. Hospitals as disaster victims: lessons not learned? J Am Coll Emerg Physicians Open. 2022;3:e12632.
