Öz
Amaç
Bu çalışma, Türkiye’deki sağlık tesislerinin hizmet sunumuna geçişini engelleyen kritik faktörleri Aşamalı Ağırlık Değerlendirme Oran Analizi (SWARA) yöntemi ile önceliklendirmeyi amaçlamaktadır. Sağlık tesislerinin inşaat aşamasından hizmet sunumuna geçene kadar karşılaştığı altyapı, tedarik, coğrafi konum, ihale süreçleri, tıbbi malzeme tedariği, ruhsatlandırma ve yasal süreçler, finansal ve insan kaynağı sorunları incelenmiştir.
Yöntemler
SWARA yöntemi, sağlık tesislerinin hizmet sunumunu engelleyen faktörleri belirlemek ve önem sırasına göre ağırlıklandırmak amacıyla kullanılmıştır. Literatür taraması sonucunda belirlenen toplam sekiz kriter, ilgili alanda tecrübeli beş uzman tarafından değerlendirilmiştir. Uzmanlar, bu kriterleri önem derecelerine göre sıralamış ve nihai önceliklendirme, değerlendirmelerin geometrik ortalaması alınarak yapılmıştır.
Bulgular
Analiz sonuçlarına göre, sağlık tesislerinin hizmet sunum sürecini en fazla etkileyen faktör %29 ağırlıkla finansal sorunlar olmuştur. Bunu %19 ile ruhsatlandırma ve yasal süreçler, %14 ile yapı malzemeleri tedariği, %12 ile altyapı sorunları takip etmiştir. İnsan kaynağı sorunları ise %3 ağırlıkla en düşük öneme sahip faktör olarak belirlenmiştir.
Sonuç
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, açılış sürecinde görev alan paydaşların kendisi ile ilgili sorunlara odaklanması ve ortadan kaldırması imkanı doğmaktadır. Aynı zamanda süreci planlayanların ise hangi noktalardaki denetimlere yoğunlaşması gerektiği hakkında da kritik bilgiler sunmaktadır. Bu sayede sağlık tesisleri plan dahilinde istenildiği zamanda hizmet sunumuna başlayabilecektir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık tesisleri, hizmet sunumu, SWARA yöntemi
Kaynakça
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2022 [Internet]. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2022 [cited 5 Sep 2024]. Avaible from: https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/48054/0/siy202205042024pdf.pdf
Ensor T, Cooper S. Overcoming barriers to health service access: influencing the demand side. Health Policy Plan. 2004;19:69-79.
Amankwah O, Choong WW, Boakye-Agyeman NA. Patients satisfaction of core health-care business: the mediating effect of the quality of health-care infrastructure and equipment. Journal of Facilities Management. 2024;22:3:365-81.
Altsoy S, Taştan Boz İ. Available problems in hospitals operating in the field of medical tourism and suggested solutions. HSİD. 2019;22:113-34.
Buzcu, Z, Birdir, K. Review of medical tourism in Turkey: a study in private hospitals. GAUN JSS. 2019;18:1:311-27.
Küçük A. Analysis of migration and health policies in Turkey: the 'Sihhat Project' case. Sos Pol Çalış Derg. 2020;20:47:473-96.
Kurt, G. Internal control in turkish public administration and Türkiye ministry of health internal control practices. JEP. 2024;4:1:20-34.
Olanrewaju A, Tee SH, Lim PI, Wong WF. Defect management of hospital buildings. J Build Rehabil. 2022;7:19.
Olanrewaju, A, Wai Fang, W, Yeow Tan, S. Hospital building maintenance management model. Int J Eng Technol. 2018;7:747-53.
Halıcıoğlu FH, Kuntay G. Challenges encountered in the project management process of construction projects undertaken by international partnership. Verimlilik Dergisi. 2017;4:123-40.
Aksoy C, Yılmaz S. Criteria of health tourists to choose hospitals: executive opinions. SARAD. 2019;1:27-39.
Karaman, S. Şehir hastaneleri. In: Dökme Yağar S, Yağar F, editors. Sağlık Yönetimi Güncel Konular ve Pratik Bilgiler. St İstanbul: Eğitim Yayınevi. 2023.p.61-80.
Chen L, Chen T, Lan T, Chen C, Pan J. The contributions of population distribution, healthcare resourcing, and transportation infrastructure to spatial accessibility of health care. Inquiry. 2023;60:469580221146041.
Weiss DJ, Nelson A, Vargas-Ruiz CA, Gligoric K, Bavadekar S, Gabrilovich E. Global maps of travel time to healthcare facilities. Nature Medicin. 2020;26:1835-8.
Cheng L, Yang M, De Vos J, Witlox F. Examining geographical accessibility to multi-tier hospital care services for the elderly: a focus on spatial equity. JTH. 2020;19:100926.
Şentürk, T, İkizler, C, Koç Aytekin, G. Sağlık kurumlarında tedarik zinciri yönetimi kapsamında stok yönetiminin incelenmesi: Bir alan araştırması. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;9:17:7-46.
Hanisoğlu S, Kızıl C, Birinci N. Financial & accounting impact for reduction of foreign products in Turkish health sector. Equinox Journal of Economics Business and Political Studies. 2019;6:196-230.
Adebayo VI, Paul PO, Eyo-Udo NL. Procurement in healthcare: ensuring efficiency and compliance in medical supplies and equipment management. MSARR. 2024;11:60-9.
Kulaksız, S, Küçükkocaoğlu, G. Kamu hizmet tedarik yönteminin seçilmesinde yatırımın değer analizi: Bir hastane projesi üzerinde uygulanması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi. 2019;21:197-227.
Ergüneş, İ, Gültekin, Y. Sağlık sektöründe tedarik zinciri uygulamalarının analizi: sağlık lojistiği firmaları üzerine bir araştırma. TroyAcademy. 2022;7:133-55.
Biçer, İ, Ömürgönülşen, M. Determination of supply chain management perceptions of health institutions managers. Hacettepe Journal of Health Administration. 2019;22:599-618.
Modutlwa, N. The impacts of the shortage of medicines on service delivery in the healthcare system (a casestudy of Princess Marina Hospital, Gaborone-Botswana). IJIMES. 2024;4:14-22.
Göncü KK. Sağlık sektöründe tedarikçi ilişkileri yönetimi üzerine bir literatür taraması. The Meric Journal. 2023;7:222-35.
Avcı K, Çizmeci Şenel F. Sağlık hizmetleri akreditasyonu: faydası, önemi ve etkisi nedir? OTSBD. 2019;4:221-34.
Yıldız TD. Evaluation of business license and work permit (GSM) in terms of legislation and mining sector: Can GSM license be included in the scope of EIA. Journal of Cukurova University Faculty of Economics and Administrative Sciences. 2020;24:145-69.
Büyükvelioğlu, E. İmar hukuku ve şehircilik ilkeleri II- kamu yararına uygunluk ilkesi. SKETCH. 2024;05:97-107.
Özen, E, Çetiner EM. Sağlık kuruluşlarının karşılaştığı finansal sorunların tespiti ve sorunlara çözüm önerileri. FESA Journal. 2019;4:235-59.
Yetim, B, Çelik Y. Sağlık hizmetlerine erişim: karşılanmamış ihtiyaçlar sorunu. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2020;3:423-40.
Calabrese M, Suparaku S, Santovito S, Hysa X. Preventing and developmental factors of sustainability in healthcare organisations from the perspective of decision makers: an exploratory factor analysis. BMC Health Serv Res. 2023;23:797.
Cansever İH, Gökkaya D. Numune hastanelerinden şehir hastanelerine: Türkiye’de hastanelerin dünü, bugünü ve yarını. BAUN Health Sci J. 2023;12:425-36.
Yousefli Z, Nasiri F, Moselhi O. Healthcare facilities maintenance management: a literature review. Journal of Facilities Management. 2017;15:352-75.
Çamlıdere A, Söyük S. Finding and selecting human resources in hospitals providing health tourism services in Istanbul and the problems encountered in this process. HSP. 2019;6:527-33.
Armağan Kaygusuz HE. Türkiye’de kamu personel yönetimi ve rejimi içerisinde sağlık personelinin yeri. PIAR. 2021;8:462-92.
Sünter M. Sağlık kurumlarında insan kaynakları yönetiminin önemi. Verimlilik Dergisi. 2019;3:143-60.
Hassan MM, Alam MN, Campbell N, Bowyer D, Reaz M. Human resource management in health care industries for generation y: challenges of the 21 st century. Australas Account Bus Finance J. 2022;16:21-40.
Üner, S. Bölge sağlık yönetiminde insan gücü ve planlaması. In E. Eser editor. Bölge Sağlık Yönetimi. St.Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021.p.51-6.
Uslu Y, Şahin K, Aygün S, Tuna M. OECD ülkeleri ve Türkiye’nin sağlık harcamalarının TOPSIS yöntemi ile incelenmesi. GUJHS. 2023;12:386-95.
Çalık, A. Resilient supplier selection based on fuzzy AHP-fuzzy ARAS methods. Istanbul Gelisim Univ J Soc Sci. 2022;9:275-96.
Uslu Y, Artan T, Aygün S, Özkan AO, Oğuz TN. A Study on location selection for private disabled care center using AHP and topsis methods: the case of Istanbul province. ÇÜSBED. 2024;33:203-21.
Keršuliene, V, Zavadskas, EK, Turskis, Z. Selection of rational dispute resolution method by applying new step-wise weight assessment ratio analysis (SWARA). J Bus Econ Manag. 2010;11:243-58.
Emek U. Public private partnership in the health sector: an evaluation on city hospitals. Hacettepe HFD. 2017;7:139-68.
Yeşiltaş A. Public private partnership in the health sector: an evaluation on city hospitals. USAYSAD. 2020;6:15-28.
Emin Kurt M, Demirhan Y. Olası Diyarbakır Şehir Hastanesi’ nin ilimiz sağlık sektörü ve hizmetlerine etkisi: SWOT analizi bağlamında bir değerlendirme, II. Uluslararası Ekonomi, Siyaset ve Yönetim Sempozyumu. 2018.
Aliefendioğlu Y, Bostancı S. Şehir hastanesi yatırımları ve gayrimenkul katma değer yönetimi İlişkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2021;25:26-43.
Sonğur C, Top M. Türkiye’de sağlık sektöründe kamu-özel iş birliği modeli: paydaş görüşlerine dayalı bir alan araştırması. SGD. 2018;8:159-86.
Sungur C. Risks and risk management in public private partnership projects in health sector. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;15:693-716.
Kaya M. Kamu özel ortaklığı yöntemi ve şehir hastanelerine yönelik GZFT analizi. SAK. 2022;7:127-42.
Bilen A, Solmaz H. Kobi’lerin karşılaştıkları yapısal sorunlar ve çözüm önerileri (Diyarbakır örneği). Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2014;4:60-79.
Yılmaz G, Akçamete A, Demirörs O. BIM-CAREM: Assessing the BIM capabilities of design, construction and facilities management processes in the construction industry. Computers in Industry. 2023;147:103861.
Olanrewaju A, Tee SH, Lim PI, Wong WF. Defect management of hospital buildings. J Build Rehabil. 2022;7:19.
