ÖZ
Amaç
Alzheimer hastalığı, bireylerin bilişsel, fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevlerini etkileyen en yaygın demans türlerinden biridir. Kolinesteraz enzimlerinin Alzheimer hastalığının ortaya çıkışında ve ilerlemesinde kritik bir rol oynadığı bilinmektedir. Bu çalışma, İstanbul ve çevresinde yetişen Cantharellus lutescens mantarının antikolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibitör aktivitelerinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır.
Yöntemler
Cantharellus lutescens mantarından hekzan, etil asetat ve metanol ile oda sıcaklığında maserasyon yöntemiyle ekstreler hazırlanmıştır. Bu üç ekstrenin asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibitör aktiviteleri Ellman yöntemi ile belirlenmiştir.
Bulgular
Cantharellus lutescens hekzan ekstresi, 800 μg/mL konsantrasyonda %48,07±0,51 asetilkolinesteraz inhibisyonu ile en aktif ekstre olarak belirlenirken, etil asetat ekstresi aynı konsantrasyonda %29,20±0,80 bütirilkolinesteraz inhibisyonu ile en yüksek aktiviteyi göstermiştir.
Sonuç
Bu çalışma, gelecekte potansiyel bir terapötik ajan olabilecek yenilebilir bir mantarın antikolinesteraz aktivitesini değerlendirmektedir.
Anahtar Kelimeler:
Cantharellus lutescens, sarı ayak, antikolinesteraz, Alzheimer hastalığı
Kaynaklar
1Alzheimer’s Disease International. World Alzheimer Report 2019: attitudes to dementia. London: Alzheimer’s Disease International; 2019.
2Alzheimer’s Disease International. World Alzheimer Report 2024: attitudes to dementia. London: Alzheimer’s Disease International; 2024.
3Silva AM, Preto M, Grosso C, Vieira M, Delerue-Matos C, Vasconcelos V, et al. Tracing the path between mushrooms and Alzheimer’s disease-a literature review. Molecules. 2023;28:5614.
4Abitbol A, Mallard B, Tiralongo E, Tiralongo J. Mushroom natural products in neurodegenerative disease drug discovery. Cells. 2022;11:3938.
5Li Q, Liao M, Yang M, Xiong C, Jin X, Chen Z, et al. Characterization of the mitochondrial genomes of three species in the ectomycorrhizal genus Cantharellus and phylogeny of Agaricomycetes. Int J Biol Macromol 2018;118:756-69.
6Dönmez İ. Civciv mantarı-Civciv bacağı (Craterellus lutescens) [Internet]. Mantarlı Yaşam. 2021 Feb 13 [cited 21.08.2025]. Available from: https://mantarliyasam.com/craterellus-lutescens
7Doljak B, Stegnar M, Urleb U, Kreft S, Umek A, Ciglaric M, et al. Screening for selective thrombin inhibitors in mushrooms. Blood Coagul Fibrinolysis. 2001;12:123-8.
8Murcia MA, Martínez-Tomé M, Jiménez AM, Vera AM, Honrubia M, Parras P. Antioxidant activity of edible fungi (truffles and mushrooms): losses during industrial processing. J Food Prot. 2002;65:1614-22.
9Buyck B, Kauff F, Eyssartier G, Couloux A, Hofstetter V. A multilocus phylogeny for worldwide Cantharellus. Fungal Diversity. 2014;64:101-21.
10Pilz D, Norvell L, Danell E, Molina R. Ecology and management of commercially harvested chanterelle mushrooms. Gen. Tech. Rep. PNW-GTR-576. Portland, OR: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Pacific Northwest Research Station. 2003. p.83
11Ellman GL, Courtney KD, Andres V Jr, Feather-Stone RM. A new and rapid colorimetric determination of acetylcholinesterase activity. Biochem Pharmacol. 1961;7:88-95.
12Mokaddem-Daroui H. Mostefa MB. Aydogmus Ozturk F, Erol E, Ozturk M, Ertas A, et al. Antioxidant, anticholinesterase activities and polyphenolicconstituents of cones of algerian fir (Abies numudica) by LC-ESI-MS/MS with chemometric approach. J Res Pharm. 2021;25:230-7.
13An S, Lu W, Zhang Y, Yuan Q, Wang D. Pharmacological basis for use of Armillaria mellea polysaccharides in Alzheimer’s disease: antiapoptosis and antioxidation. Oxid Med Cell Longev. 2017;2017:4184562.
14Song H, Huang LP, Li Y, Liu C, Wang S, Meng W, et al. Neuroprotective effects of cordycepin inhibit Aβ-induced apoptosis in hippocampal neurons. Neurotoxicology. 2018;68:73-80.
15Hasnat A, Pervin M, Lim BO. Acetylcholinesterase inhibition and in vitro and in vivo antioxidant activities of Ganoderma lucidum grown on germinated brown rice. Molecules. 2013;18:6663-78.
16Li IC, Chang HH, Lin CH, Chen WP, Lu TH, Lee LY, et al. Prevention of early Alzheimer’s disease by erinacine a-enriched Hericium erinaceus mycelia pilot double-blind placebo-controlled study. Front Aging Neurosci. 2020;12:155.
17Deveci E, Tel-Çağlayan, G, Çayan, F, Altınok, BY, Aktaş S. Chemical characterization, in vitro antioxidant, anti-cancer and enzyme inhibition activities of three edible mushroom species. J Food Meas Charact. 2023;17:5518-33.
