Pulmoner Emboli Tanısı Koyma Yarışında Kim Daha Agresif? Pratisyen Doktorlar mı Acil Tıp Uzmanları mı: Çok Merkezli Çalışma

Efe KANTER; Ejder Saylav BORA; Cüneyt ARIKAN; Fatma Nur KARAARSLAN; Merve ÖZTÜRK; Mesut AKYOL

doi:10.14235/bas.galenos.2025.60437

ÖZ

Amaç

Bu çalışmada pratisyen hekimler ile acil tıp uzmanları ve asistanlarının pulmoner emboli (PE) ön tanısı ile istedikleri bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiyografi (CTPA) oranları, tanısal verimlilikleri ve klinik sonuçları karşılaştırıldı.

Yöntemler

Retrospektif, çok merkezli bu gözlemsel çalışmaya Türkiye’de bir üçüncü basamak eğitim ve araştırma hastanesi ile bir ikinci basamak devlet hastanesi dahil edildi. Çalışmaya 18 yaş üstü, PE şüphesi ile CTPA çekilen hastalar alındı. Demografik veriler, hekim unvanı, CTPA sonuçları ve acil servis sonlanımları kaydedildi. Gruplar arasında tanısal verimlilik, yatış ve mortalite oranları karşılaştırıldı.

Bulgular

Çalışmaya toplam 363 hasta alındı; median yaş 61 (çeyrekler arası aralık: 48-72) idi ve %52,3’ü kadındı. Pratisyen hekimler 101 (%27,8), uzman/asistanlar 262 (%72,2) hastayı değerlendirdi. Genel PE pozitiflik oranı %30,3 idi. Tanısal verimlilik uzman/asistan grubunda belirgin şekilde yüksekti (%37,4 vs. %11,9, p<0,001). Multivaryant analizde uzman/asistan değerlendirmesi, PE tanısının bağımsız prediktörüydü (olasılık oranı: 4,76, %95 güven aralığı: 2,44-9,09, p<0,001). PE pozitif hastalarda taburculuk oranı daha düşük (%21,8 vs. %59,7), servis (%42,7 vs. %20,9) ve yoğun bakım yatış oranları (%35,5 vs. %19,4) ile mortalite (%19,1 vs. %7,1) anlamlı olarak daha yüksekti.

Sonuç

Acil tıp uzmanları ve asistanlarının CTPA isteminde daha seçici davrandığı ve tanısal doğruluklarının pratisyen hekimlere göre belirgin şekilde yüksek olduğu gösterilmiştir. Bulgular, uzman katkısının acil servislerde PE tanısında kritik rol oynadığını ve yapılandırılmış klinik karar destek sistemlerinin pratisyen hekimler için tanısal verimliliği artırabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Tanısal verimlilik, acil tıp, pulmoner emboli, tomografi

Kaynaklar

Patel P, Patel P, Bhatt M, Braun C, Begum H, Wiercioch W, et al. Systematic review and meta-analysis of test accuracy for the diagnosis of suspected pulmonary embolism. Blood Adv. 2020;4:4296-311.

CrossRef

Duffett L, Castellucci LA, Forgie MA. Pulmonary embolism: update on management and controversies. BMJ. 2020;370:m2177.

CrossRef PubMed Google Scholar

Leidi A, Bex S, Righini M, Berner A, Grosgurin O, Marti C. Risk stratification in patients with acute pulmonary embolism: current evidence and perspectives. J Clin Med. 2022;11:2533.

CrossRef PubMed Google Scholar

Kline JA, Garrett JS, Sarmiento EJ, Strachan CC, Courtney DM. Over-testing for suspected pulmonary embolism in American emergency departments: the continuing epidemic. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 2020;13:e005753.

CrossRef PubMed Google Scholar

Swift AJ, Dwivedi K, Johns C, Garg P, Chin M, Currie BJ, et al. Diagnostic accuracy of CT pulmonary angiography in suspected pulmonary hypertension. Eur Radiol. 2020;30:4918-29.

Roy PM, Douillet D, Penaloza A. Contemporary management of acute pulmonary embolism. Trends Cardiovasc Med. 2022;32:259-68.

CrossRef PubMed Google Scholar

Soffer S, Klang E, Shimon O, Barash Y, Cahan N, Greenspana H, et al. Deep learning for pulmonary embolism detection on computed tomography pulmonary angiogram: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep. 2021;11:15814.

McBee E, Ratcliffe T, Picho K, Schuwirth L, Artino AR Jr, Yepes-Rios AM, et al. Contextual factors and clinical reasoning: differences in diagnostic and therapeutic reasoning in board certified versus resident physicians. BMC Med Educ. 2017;17:211.

CrossRef

Raja AS, Greenberg JO, Qaseem A, Denberg TD, Fitterman N, Schuur JD; Clinical Guidelines Committee of the American College of Physicians. Evaluation of Patients with suspected acute pulmonary embolism: best practice advice from the clinical guidelines committee of the American College of Physicians. Ann Intern Med. 2015;163:701-11.

CrossRef PubMed Google Scholar

Yazgan Ç, Ertürk H, Taşkın A. Pulmoner tromboemboli şüphesinde bt anjiografinin verimliliği ve pulmoner tromboemboli dişi radyolojik bulgularin analizi [Diagnostic yield of CT angiography and analysis of alternative radiologic findings in patients with suspected pulmonary embolism]. Med J SDU. 2020;27:505-10. Turkish.

Ozakin E, Kaya FB, Acar N, Cevik AA. An analysis of patients that underwent computed tomography pulmonary angiography with the prediagnosis of pulmonary embolism in the emergency department. ScientificWorldJournal. 2014;2014:470358.

CrossRef PubMed Google Scholar

Carrier M, Righini M, Wells PS, Perrier A, Anderson DR, Rodger MA, et al. Subsegmental pulmonary embolism diagnosed by computed tomography: incidence and clinical implications. A systematic review and meta-analysis of the management outcome studies. J Thromb Haemost. 2010;8:1716-22.

de Boer HC, Rajaram S, Chopra A, Hurdman JA, Maclean RM. 10,589 CT pulmonary angiograms: evaluating the yield of acute pulmonary embolism. Br J Radiol. 2022;95:20220254.

CrossRef PubMed Google Scholar

Daoud RM, Mohamed AM, Almajthoob MS, Fredericks S, Daoud IE, Daoud MM, et al. Is CT pulmonary angiography overutilized in the evaluation of patients with suspected pulmonary embolism? A retrospective study. Can J Respir Ther. 2025;61:127660.

Walen S, Leijstra MA, Uil SM, Boomsma MF, van den Berg JW. Diagnostic yield of CT thorax angiography in patients suspected of pulmonary embolism: independent predictors and protocol adherence. Insights Imaging. 2014;5:231-6.

CrossRef PubMed Google Scholar

Youens D, Doust J, Ha NT, O’Leary P, Wright C, Parizel PM, et al. Computed tomography angiography for detection of pulmonary embolism in Western Australia shows increasing use with decreasing diagnostic yield. J Clin Med. 2023;12:980.

Costa AF, Basseri H, Sheikh A, Stiell I, Dennie C. The yield of CT pulmonary angiograms to exclude acute pulmonary embolism. Emerg Radiol. 2014;21:133-41.

CrossRef PubMed Google Scholar

Hutchinson BD, Navin P, Marom EM, Truong MT, Bruzzi JF. Overdiagnosis of pulmonary embolism by pulmonary CT angiography. AJR Am J Roentgenol. 2015;205:271-7.

CrossRef PubMed Google Scholar

Konstantinides SV, Meyer G, Becattini C, Bueno H, Geersing GJ, Harjola VP, et al.; ESC Scientific Document Group. 2019 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism developed in collaboration with the European Respiratory Society (ERS). Eur Heart J. 2020;41:543-603.