ÖZ
Amaç
Steroid hormon olan 17-hidroksiprogesteronun (17-OHP) düzeyinin rutin ölçümünde enzim bağlantılı immünosorbent ölçümü (ELISA) sıklıkla kullanılsa da başka yöntemler üzerinde çalışmalar vardır. Çalışmamızda ELISA’daki 17-OHP’nin ölçüm belirsizliğini sıvı kromatografi kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) ile karşılaştırdık.
Yöntemler
17-OHP düzeyleri, 1 Mayıs 2022 ile 10 Eylül 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Başakşehir Çam ve Sakura Hastanesi’nde 0-5 aylık infantların serumunda ölçüldü. 17-OHP düzeyi ELISA ile referans aralığının üzerinde saptanan 134 serumda17-OHP düzeyi LC-MS/MS ile ölçüldü. Bu serumlarda 17-OHP düzeyleri 2 farklı ölçüm yöntemi ile incelendikten sonra elde edilen verilerin SPSS 20.0 yazılım paketi kullanılarak istatistiksel analizi yapıldı.
Bulgular
17-OHP düzeyini ELISA ile 134 serumun 134’ünde (%100) referans aralığının üzerinde tespit ettik. Aynı örneklerin 106’sında (%79,1) 17-OHP düzeyi LC-MS/MS ile referans aralığında tespit edildi. İstatistiksel analizde 17-OHP’nin 2 farklı ölçüm yöntemi ile karşılaştırılması ki-kare testi ile yapıldı. Ki-kare testinde 2x2 tablosundaki p-değeri için anlamlı bir fark (p<0,0001) gözlendi.
Sonuç
Steroid yapıdaki hormonlardan 17-OHP’nin düzeyinin ölçümünde ELISA maliyet-etkin bir yöntem olarak yaygın kullanılmaktadır. İnfantlarda 17-OHP’nin metabolizmasına bağlı oluşabilecek farklılıklar ELISA’da yalancı artışa yol açabilmektedir. Rutindeki bu artmış kullanım nedeniyle daha pahalı ve hassas LC-MS/MS yöntemi de kullanılabilir. Çalışmamızda 3 aydan küçük infantlarda ELISA ile yalancı artmış 17-OHP düzeylerinin LC-MS/MS ile doğrulanmasının önemini vurguladık.
Anahtar Kelimeler:
İmmün ölçüm, kromotografi, infant
Kaynaklar
1White PC. Neonatal screening for congenital adrenal hyperplasia. Nat Rev Endocrinol. 2009;5:490-8.
2Saka HN, Baş F. Konjenital adrenal hiperplazi. In: Kurtoğlu S, editor. Yenidoğan dönemi endokrin hastalıkları. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2013. p. 293-308.
3Stanczyk FZ. Production, clearance, and measurement of steroid hormones. T Glob Libr Women’s Med. 2009;10.
4Merke DP, Bornstein SR. Congenital adrenal hyperplasia. Lancet. 2005;365:2125-36.
5Honour JW. 17-hydroxyprogesterone in children, adolescents and adults. Ann Clin Biochem. 2014;51:424-40.
6Miller WL. The adrenal cortex and its disorders. In: Brook CGD, Clayton PE, Brown RS, editors. Brook’s clinical pediatric endocrinology. 6th ed. Oxford: Wiley-Blackwell; 2009. p. 283-326.
7Apter D, Jánne O, Karvonen P, Vihko R. Simultaneous determination of five sex hormones in human serum by radioimmunoassay after chromatography on Lipidex-5000. Clin Chem. 1976;22:32-8.
8Debeljak Ž, Marković I, Pavela J, Lukić I, Mandić D, Mandić S, et al. Analytical bias of automated immunoassays for six serum steroid hormones assessed by LC-MS/MS. Biochem Med (Zagreb). 2020;30:030701.
9Ambroziak U, Kępczyńska-Nyk A, Kuryłowicz A, Wysłouch-Cieszyńska A, Małunowicz EM, Bartoszewicz Z, et al. LC-MS/MS improves screening towards 21-hydroxylase deficiency. Gynecol Endocrinol. 2015;31:296-300.
10Emon JMV, Chuang JC, Trejo RM, Durnford J. Integrating bioanalytical capability in an environmental analytical laboratory. Immunoassay and other bioanalytical techniques. New York: CRC Press, Taylor&Francis; 2007. p. 1-43.
11Alataş Ö, Çolak Ö, Köseoğlu M, Orçun A, Türkmen S. Laboratuvar organizasyonu yönetimi ve kalite. Türk Klinik Biyokimya Derneği. 2004:102-3.
12Nimkarn S, Lin-Su K, New MI. Steroid 21 hydroxylase deficiency congenital adrenal hyperplasia. Endocrinol Metab Clin North Am. 2009;38:699-718.
13Keevil BG. LC-MS/MS analysis of steroids in the clinical laboratory. Clin Biochem. 2016;49:989-97.
14Riad-Fahmy D, Read GF, Walker RF, Griffiths K. Steroids in saliva for assessing endocrine function. Endocr Rev. 1982;3:367-95.
15Turpeinen U, Itkonen O, Ahola L, Stenman UH. Determination of 17alpha-hydroxyprogesterone in serum by liquid chromatography-tandem mass spectrometry and immunoassay. Scand J Clin Lab Invest. 2005;65:3-12.
16Kao PC, Machacek DA, Magera MJ, Lacey JM, Rinaldo P. Diagnosis of adrenal cortical dysfunction by liquid chromatography-tandem mass spectrometry. Ann Clin Lab Sci. 2001;31:199-204.
17Murphy RE, Kinhikar AG, Shields MJ, Del Rosario J, Preston R, Levin N, et al. Combined use of immunoassay and two-dimensional liquid chromatography mass spectrometry for the detection and identification of metabolites from biotherapeutic pharmacokinetic samples. J Pharm Biomed Anal. 2010;53:221-7.
18Karpievitch YV, Polpitiya AD, Anderson GA, Smith RD, Dabney AR. Liquid chromatography mass spectrometry-based proteomics: biological and technological aspects. Ann Appl Stat. 2010;4:1797-823.
19Speiser PW, Arlt W, Auchus RJ, Baskin LS, Conway GS, Merke DP, et al. Congenital adrenal hyperplasia due to steroid 21-hydroxylase deficiency: an endocrine society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103:4043-88.
20Turcu AF, Auchus RJ. Adrenal steroidogenesis and congenital adrenal hyperplasia. Endocrinol Metab Clin North Am. 2015;44:275-96.
21Watanabe K, Tsuji-Hosokawa A, Hashimoto A, Konishi K, Ishige N, Yajima H, et al. The high relevance of 21-deoxycortisol, (androstenedione + 17α-hydroxyprogesterone)/cortisol, and 11-deoxycortisol/17α-hydroxyprogesterone for newborn screening of 21-hydroxylase deficiency. J Clin Endocrinol Metab. 2022;107:3341-52.
22Stroek K, Ruiter A, van der Linde A, Ackermans M, Bouva MJ, Engel H, et al. Second-tier testing for 21-hydroxylase deficiency in the Netherlands: a newborn screening pilot study. J Clin Endocrinol Metab. 2021;106:e4487-96.
23Livadas S, Bothou C. Management of the female with non-classical congenital adrenal hyperplasia (NCCAH): a patient-oriented approach. Front Endocrinol (Lausanne). 2019;10:366.
24Janzen N, Peter M, Sander S, Steuerwald U, Terhardt M, Holtkamp U, et al. Newborn screening for congenital adrenal hyperplasia: additional steroid profile using liquid chromatography-tandem mass spectrometry. J Clin Endocrinol Metab. 2007;92:2581-9.
