ÖZ
Radyofrekans ablasyon (RFA), özellikle karaciğer nakli bekleyen hastalarda hepatoselüler karsinomun (HCC) tedavisinde etkili ve yaygın olarak kullanılan perkütan bir yöntemdir. Ancak, teknolojideki ilerlemelere rağmen, iğne traktı boyunca tümör ekilmesi nadir görülen fakat klinik olarak önemli bir komplikasyon olmaya devam etmektedir. Hepatit B virüsü/hepatit D virüsü ilişkili Child-Pugh A sirozu olan, daha önce HCC tanısı almış 59 yaşındaki erkek hastada takip manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) karaciğerin VI. segmentinde, subkapsüler yerleşimli 18×12 mm boyutunda yeni gelişen bir lezyon saptanmıştır. Biyopsi yapılmaksızın RFA uygulanmıştır. Üç ay sonra yapılan MRG’de ablatif zon çevresinde iğne traktı boyunca yeni gelişen ve iğne traktı ekimini düşündüren nodüler lezyonlar izlenmiştir. Hasta lenvatinib, sorafenib ve regorafenib içeren sistemik tedaviler ile tekrar RFA ve transarteriyel kemoembolizasyon uygulamaları almıştır; ancak uygun verici bulunamadığı için karaciğer transplantasyonu gerçekleşememiştir. Hastanın onkolojik takibi RFA sonrası neoplastik ekilme oranı genel olarak düşük (%0,6-1,4) olmakla birlikte; subkapsüler yerleşim, kötü diferansiasyon, büyük tümör boyutu, yüksek alfa-fetoprotein düzeyi ve ablasyon öncesi biyopsi gibi faktörlerin artmış risk ile ilişkili olduğu bildirilmiştir. İğne traktı ablasyonu ve dikkatli hasta seçiminin bu riski azaltabildiği gösterilmiştir. Ayrıca indosiyanin yeşili yakın kızılötesi floresan görüntüleme gibi yeni görüntüleme yöntemleri, ekilmiş odakların intraoperatif tespitine ve tam rezeksiyonuna olanak sağlamaktadır. Bu olgu, biyopsi yapılmamış olgularda dahi RFA sonrası iğne traktı ekiminin gelişebileceğini düşündürmektedir. Özellikle subkapsüler lezyonlarda işlem tekniğine dikkat edilmesi, risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve yakın takip, klinik sonuçların iyileştirilmesi açısından büyük öneme sahiptir.
Anahtar Kelimeler:
Tümör ekimi, hepatosellüler karsinom, radyofrekans ablasyon
Kaynaklar
1Livraghi T, Lazzaroni S, Meloni F, Solbiati L. Risk of tumour seeding after percutaneous radiofrequency ablation for hepatocellular carcinoma. Br J Surg. 2005;92:856-8.
2Fontana RJ, Hamidullah H, Nghiem H, Greenson JK, Hussain H, Marrero J, et al. Percutaneous radiofrequency thermal ablation of hepatocellular carcinoma: a safe and effective bridge to liver transplantation. Liver Transpl. 2002;8:1165-74.
3Llovet JM, Vilana R, Brú C, Bianchi L, Salmeron JM, Boix L, et al.; Barcelona Clínic Liver Cancer (BCLC) Group. Increased risk of tumor seeding after percutaneous radiofrequency ablation for single hepatocellular carcinoma. Hepatology. 2001;33:1124-9.
4Imamura J, Tateishi R, Shiina S, Goto E, Sato T, Ohki T, et al. Neoplastic seeding after radiofrequency ablation for hepatocellular carcinoma. Am J Gastroenterol. 2008;103:3057-62.
5Perkins JD. Seeding risk following percutaneous approach to hepatocellular carcinoma. Liver Transpl. 2007;13:1603.
6Zhong-Yi Z, Wei Y, Kun Y, Ying D, Wei W, Jung-Chieh L, et al. Needle track seeding after percutaneous radiofrequency ablation of hepatocellular carcinoma: 14-year experience at a single centre. Int J Hyperthermia. 2017;33:454-8.
7Takamori R, Wong LL, Dang C, Wong L. Needle-tract implantation from hepatocellular cancer: is needle biopsy of the liver always necessary? Liver Transpl. 2000;6:67-72.
8Silva MA, Hegab B, Hyde C, Guo B, Buckels JA, Mirza DF. Needle track seeding following biopsy of liver lesions in the diagnosis of hepatocellular cancer: a systematic review and meta-analysis. Gut. 2008;57:1592-6.
9Francica G, Meloni MF, de Sio I, Smolock AR, Brace CL, Iadevaia MD, et al. Radiofrequency and microwave ablation of subcapsular hepatocellular carcinoma accessed by direct puncture: safety and efficacy. Eur J Radiol. 2016;85:739-43.
10Stigliano R, Marelli L, Yu D, Davies N, Patch D, Burroughs AK. Seeding following percutaneous diagnostic and therapeutic approaches for hepatocellular carcinoma. What is the risk and the outcome? Seeding risk for percutaneous approach of HCC. Cancer Treat Rev. 2007;33:437-47.
11Shirai K, Tamai H, Shingaki N, Mori Y, Moribata K, Enomoto S, et al. Clinical features and risk factors of extrahepatic seeding after percutaneous radiofrequency ablation for hepatocellular carcinoma. Hepatol Res. 2011;41:738-45.
12Ham SJ, Choi Y, Kim KW, Cho YC, Woo DC, Lee CW, et al. Tract ablation after radiofrequency ablation to prevent viable tumor cell adhesion to the needle electrode. Int J Hyperthermia. 2020;37:1287-92.
13Filippousis P, Sotiropoulou E, Manataki A, Konstantinopoulos O, Thanos L. Radiofrequency ablation of subcapsular hepatocellular carcinoma: single center experience. Eur J Radiol. 2011;77:299-304.
14Nakamura M, Hayami S, Ueno M, Kawai M, Miyamoto A, Suzaki N, et al. Detection of needle tract implantation and peritoneal seeding after radiofrequency ablation using intraoperative near-infrared fluorescence system for recurrent hepatocellular carcinoma: a case report. Surg Case Rep. 2018;4:76.