ÖZ

Amaç

Bu çalışmada, geriatrik hastalarda işlemin iyi tolere edilmesini ve kolonoskopun hasta hareketi olmaksızın rektosigmoid bileşkeye ilerletilmesini sağlayan propofol monosedasyonunun medyan etkili dozunun (ED₅₀) belirlenmesi amaçlandı.

Yöntemler

Bu prospektif doz belirleme çalışması 8 Eylül-8 Ekim 2025 tarihleri arasında yürütüldü. Propofol monosedasyonu altında elektif kolonoskopi uygulanan, Amerikan Anesteziyologlar Derneği fiziksel durum sınıfı I-III olan, vücut kitle indeksi <30 kg/m² ve yaşı ≥65 yıl olan geriatrik hastalar çalışmaya dahil edildi. Propofol, 1,5 mg/kg başlangıç dozu ve 0,1 mg/kg doz aralıkları kullanılarak modifiye Dixon yukarı-aşağı yöntemiyle uygulandı. Başarı, indüksiyondan iki dakika sonra Modifiye Gözlemcinin Uyanıklık/Sedasyon Değerlendirme Ölçeği skorunun ≤2 olmasıyla birlikte kolonoskopun rektosigmoid bileşkeye hareket, vokalizasyon veya gözlenebilir ağrıyla ilişkili davranış olmaksızın ilerletilmesi olarak tanımlandı. Her başarılı yanıttan sonra bir sonraki hastada doz 0,1 mg/kg azaltıldı; her başarısız yanıttan sonra ise 0,1 mg/kg artırıldı.

Bulgular

Sekiz çapraz geçiş noktası gözlendi ve çalışma 29 hasta sonrasında tamamlandı. Propofolün medyan etkili dozu 0,57 mg/kg [%95 güven aralığı (GA), 0,357-0,791], %95 etkili dozu ise 1,81 mg/kg (%95 GA, 0,094-3,517) olarak hesaplandı. Ortalama toplam propofol dozu 128,4±47 mg idi. Klinik olarak anlamlı solunum depresyonu veya hava yolu müdahalesi gözlenmedi; en düşük periferik oksijen satürasyonu (SpO₂) medyan değeri %97 (91-99) idi. Enjeksiyon ağrısı hastaların %20,7’sinde, postoperatif bulantı ise %3,4’ünde görüldü. Kalp hızı ve SpO₂ değerlerinde anlamlı değişiklik gözlenmedi. Ortalama arter basıncında genel analizde anlamlı bir farklılık saptanmasına rağmen (p=0,030), Bonferroni düzeltmesi sonrası ikili karşılaştırmaların hiçbirinde anlamlı fark bulunmadı.

Sonuç

Geriatrik hastalarda iyi tolere edilen ve hareketsiz kolonoskop yerleştirilmesi için propofolün ED₅₀ değeri 0,57 mg/kg olarak tahmin edildi. Bu doz belirleme çalışmasının keşifsel niteliği göz önünde bulundurulduğunda, bulgular öncül sonuçlar olarak yorumlanmalıdır. Çalışmanın bulguları bu hasta popülasyonunda kolonoskopi sedasyonu için bireyselleştirilmiş dozlama stratejilerine katkı sağlayabilir.